De Gezondheidsraad adviseert de overheid om het gebruik van alcohol actief te denormaliseren en te ontmoedigen. Er bestaat geen veilige ondergrens bestaat voor alcoholconsumptie. Zelfs één glas per dag brengt aantoonbare gezondheidsrisico’s met zich mee, zo blijkt uit het nieuwe advies Alcohol en gezondheid in brede zin.
Alcohol drinken is normaal
Het gebruik van alcohol is genormaliseerd in de Nederlandse samenleving en ingebed in allerlei sociale en culturele tradities. Het wordt vaak geassocieerd met zaken die positief beleefd worden. Tegelijkertijd kan alcoholgebruik ongunstige gevolgen hebben voor de gezondheid en de maatschappij. Het huidige alcoholbeleid richt zich op voorkomen dat jongeren alcohol gaan drinken en op het verminderen van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik. Het ministerie van VWS heeft de Gezondheidsraad gevraagd om een advies over de gevolgen van het gebruik van alcohol op de gezondheid in brede zin.
Geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik
De Gezondheidsraad concludeert dat er geen veilige ondergrens is voor het gebruik van alcohol. Dat betekent dat het drinken van elk glas alcohol gezondheidsrisico’s geeft. Er is sterk bewijs dat bij elk innameniveau het risico op 7 soorten kanker toeneemt. Ook verhoogt alcohol het risico op orgaanschade. Er is volgens de commissie onvoldoende wetenschappelijk bewijs om te stellen dat alcoholgebruik gezondheidswinst oplevert. De commissie acht het onvoldoende bewezen dat lage innameniveaus samenhangen met een lager risico op hart- en vaatziekten en een lager risico op vroegtijdig overlijden.
Negatieve effecten van alcohol
Hoewel alcohol diep verweven is met Nederlandse sociale en culturele gewoonten, benadrukt de raad dat de negatieve effecten aanzienlijk zijn. Alcohol verhoogt het risico op zeven soorten kanker, orgaanschade, verkeersongevallen, agressie-incidenten en letsel. Daarnaast zijn de maatschappelijke gevolgen groot: jaarlijks overlijden naar schatting 2.440 mensen door alcohol, komen 65.000 mensen op de spoedeisende hulp terecht en vallen er 75 tot 140 verkeersdoden waarbij alcohol een rol speelt. Ook hebben 30.000 Nederlanders verslavingszorg met alcohol als primaire problematiek.
De Gezondheidsraad stelt dat alcoholgebruik een volksgezondheidsvraagstuk is. Omdat driekwart van de volwassenen drinkt, vertaalt een klein individueel risico zich naar een grote ziektelast op populatieniveau. De maatschappelijke kosten zijn hoog en raken de hele samenleving.
Aanbevelingen voor beleid
De Gezondheidsraad adviseert de overheid om het alcoholbeleid te herzien en te richten op ontmoediging. Belangrijke punten zijn:
- Alcoholgebruik niet langer als vanzelfsprekend presenteren.
- Ontmoediging voor alle leeftijden, niet alleen jongeren en zwangeren.
- De fysieke, digitale en sociale omgeving zo inrichten dat niet drinken normaler wordt.
- Geen ruimte laten voor alcoholgebruik in het verkeer.
- Ondersteuning bieden aan iedereen die wil minderen of stoppen, ook lichte drinkers.
- Alcoholbeleid beschermen tegen commerciële belangen van de alcoholindustrie.
De raad wijst op bewezen effectieve maatregelen van de WHO, zoals prijsverhoging, beperking van beschikbaarheid en striktere marketingregels. Communicatiecampagnes kunnen helpen om de maatschappelijke norm te verschuiven.
Minder alcohol voor veilige samenleving
Hoewel alcoholgebruik diep ingebed is in de Nederlandse cultuur, ziet de Gezondheidsraad dat steeds meer mensen bewust kiezen voor geen alcohol. Dat biedt kansen voor een brede maatschappelijke verschuiving. Elke stap richting minder alcoholgebruik draagt volgens de raad bij aan een gezondere en veiligere samenleving.
Bron:
Gezondheidsraad. Alcohol en gezondheid in brede zin.
Den Haag: Gezondheidsraad 2026; publicatienr. 2026/11.https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/2026/06/25/samenvatting-advies-alcohol-en-gezondheid-in-brede-zin
